Türkiye'nin yapay zekâ alanındaki yeni yol haritası, 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 18 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. "Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026–2030)", 2021–2025 dönemini kapsayan Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi'nin devamı niteliğinde ve koordinasyonu Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yürütüyor.
Peki bu plan şirketler için ne ifade ediyor? Kısa cevap: Bugün size doğrudan bir yükümlülük getirmiyor, ama önümüzdeki yıllarda yapay zekâyı nasıl kullanacağınızı belirleyecek kuralların yönünü gösteriyor.
Plan neyi hedefliyor?
Genelgeye göre Eylem Planı insan odaklılık, güvenilirlik, etik sorumluluk, dijital egemenlik ve sürdürülebilir kalkınma ilkelerine dayanıyor ve "Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet" temel ilkeleri üzerine kurulu. Öne çıkan başlıklar şunlar:
- Yapay zekâ farkındalığının artırılması ve nitelikli insan kaynağı yetiştirilmesi
- Veri ve hesaplama altyapılarının güçlendirilmesi
- Kamuda ve özel sektörde yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaştırılması
- Güvenilir ve uluslararası rekabetçi bir yapay zekâ ekosistemi
Basına yansıyan rakamsal hedefler arasında 5 milyon kişiye yapay zekâ eğitimi, 10.000 ileri düzey uzman yetiştirilmesi, en az 2.000 açık kamu veri seti ve 2030'a kadar en az 1 gigavat veri merkezi kapasitesi yer alıyor.
Bu bir kanun mu?
Hayır. Eylem Planı bir genelge; muhatabı öncelikle kamu kurum ve kuruluşları. Şirketlere doğrudan bir yükümlülük ya da yaptırım getirmiyor. Ancak şirketleri üç yoldan dolaylı olarak etkileyecek:
- Kamu alımları: Kamu kurumlarının yapay zekâ projelerinde güvenilirlik, şeffaflık ve dokümantasyon beklentileri artacak. Kamuya çözüm sunan şirketler bu beklentileri karşılamak zorunda kalacak.
- Sektörel düzenlemeler: Finans başta olmak üzere düzenlenen sektörlerde regülatörlerin planla uyumlu adımlar atması bekleniyor. Sektör kaynaklarına göre bankacılıkta BDDK, model riski, doğrulama ve insan denetimi gibi başlıkları içeren bir yapay zekâ düzenlemesi üzerinde çalışıyor; henüz resmî bir taslak yayımlanmadı.
- Kanunlaşma: TBMM'de bekleyen yapay zekâ kanun teklifleri var. Eylem Planı, ileride çıkacak bir kanunun çerçevesine büyük ölçüde yön verecek.
Plana ilişkin hukuki değerlendirmelere göre plan, yapay zekâ sistemlerini risk düzeyine göre kademelendiren bir yaklaşım benimsiyor. Kredi değerlendirmesi, işe alım ve biyometrik tanıma gibi alanlar yüksek etkili kabul ediliyor. Bu yaklaşım, AB Yapay Zekâ Tüzüğü'nün risk temelli mantığıyla büyük ölçüde örtüşüyor.
AB Yapay Zekâ Tüzüğü ile ilişkisi
AB'ye ürün veya hizmet sunan Türk şirketleri için asıl bağlayıcı çerçeve hâlâ AB Yapay Zekâ Tüzüğü (EU AI Act). Temmuz 2026'da yapılan değişikliklerle, kredi değerlendirmesi ve işe alım gibi yüksek riskli alanlara ilişkin ana yükümlülükler 2 Aralık 2027'ye ertelendi. Ancak yasaklı uygulamalar ve yapay zekâ okuryazarlığı gibi hükümler zaten uygulanıyor.
Türkiye'nin planı ve AB Tüzüğü aynı yönü işaret ettiği için, bugün AB'ye uyum için atacağınız adımlar büyük ihtimalle yarın Türkiye'deki düzenlemelere de uyum sağlamanızı kolaylaştıracak.
Şirketler şimdi ne yapmalı?
Yükümlülük yokken harekete geçmek gereksiz görünebilir. Ama yapay zekâ kullanımının hızla yayıldığı bir dönemde bu adımlar, düzenleme gelmeden önce de riskleri azaltıyor:
- Yapay zekâ envanteri çıkarın. Kurumunuzda hangi yapay zekâ sistemlerinin, hangi amaçla, hangi veriyle kullanıldığını listeleyin. Çalışanların kendi başına kullandığı araçları (gölge yapay zekâ) da unutmayın.
- Risk sınıflandırması yapın. Kredi, işe alım ve müşteri kararlarını etkileyen sistemleri ayrıca işaretleyin. Bunlar ilk düzenlenecek alanlar.
- Bir kullanım politikası yazın. Hangi araçların hangi verilerle kullanılabileceğini netleştirin. KVKK'nın Kasım 2025'te yayımladığı Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi iyi bir başlangıç noktası.
- Yapay zekâ okuryazarlığına yatırım yapın. Planın en somut hedeflerinden biri eğitim. Tüm çalışanlar için kısa bir farkındalık eğitimi ve yöneticiler için strateji odaklı bir program, hem riskleri azaltır hem de yapay zekâdan gerçek verim almayı sağlar.
- Yönetişimi sahiplendirin. Yapay zekâ kullanımından kimin sorumlu olduğunu, yeni bir aracın nasıl onaylanacağını belirleyin.
- Tedarikçi sözleşmelerini gözden geçirin. Kullandığınız yapay zekâ hizmetlerinin verinizi nerede işlediğini ve modeli eğitmek için kullanıp kullanmadığını sözleşmelerde netleştirin.
Sonuç
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı bugün şirketlere fatura kesmiyor; ama yönü çok net: güvenilir, denetlenebilir ve yetkin insan kaynağına dayanan bir yapay zekâ kullanımı. Bu yöne şimdiden uyum sağlayan şirketler, düzenlemeler geldiğinde hazırlıksız yakalanmayacak ve rakiplerine göre daha hızlı ve güvenle ilerleyecek.
Kurumunuzun yapay zekâ envanterini, risk sınıflandırmasını ve kullanım politikasını birlikte oluşturmak ya da çalışanlarınız için yapay zekâ okuryazarlığı eğitimi planlamak isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar
- Resmî Gazete, 18 Ağustos 2026, Sayı 33344 – 2026/9 sayılı Genelge
- Türkiye Bankalar Birliği – Genelge duyurusu
- Anadolu Ajansı – Eylem Planı haberi
- Vircon Legal – Eylem Planı'nın şirketlere etkisi
- BD Türkiye – Bankacılıkta yapay zekâ düzenlemesi
- KVKK – Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (AA haberi)
- Future of Privacy Forum – AB Yapay Zekâ Tüzüğü uygulama takvimi